|
|
|
HISTORIA PODBOJU KOSMOSU
Piewszy lot
Idea podróży kosmicznych gnębiła ludzkie umysły od stuleci, ale pozostała marzeniem aż do czasu zbudowania potężnych rakiet zdolnych unieść ładunek użyteczny daleko w przestrzeń. Takie właśnie rakiety powstawały w połowie XX w. w USA i ZSRR. Pierwszym człowiekiem w kosmosie był radziecki kosmonauta Jurij Gagarin. Został wystrzelony w kosmos 12 kwietnia 1961 r. Jego historyczny lot (jedno okrąże nie Ziemi) trwał niecałe dwie godziny.
Wyprawy na księżyc
Od 1959 roku wysyłano w stronę Księżyca kilkadziesiąt sond automatycznych. Pierwsze miały tylko zrobić jego zdjęcia rozbijając się o jego powierzchnię lub poprostu przelatując obok niego. W październiku 1959 roku rosyjska sonda Łuna-3 przekazała na Ziemię pierwsze obrazy niewidocznej strony Księżyca. Potem lądujące łagodnie na jego powierzchni sondy dostarczyły nam dokładniejszych informacji o nim. Później miesiącami badały go i fotografowały satelity umieszczone na orbitach okołoziemskich. Wreszcie na Księżycu postawił stopę człowiek. W latach 1969 - 1972 podjęto, w ramach programu Apollo, sześć wypraw. W ich wyniku wylądowało na Księżycu dwunastu amerykańskich astronautów. Pierwsi stanęli na jego powierzchni 20 lipca 1969 roku Neil Armstrong i Edwin Aldrin, którzy dotarli tam statkiem Apollo-11. Kosmonauci, którzy byli na Księżycu, zrobili tysiące jego zdjęć, rozmieścili tam przyrządy naukowe, dokonali wielu pomiarów i przywieźli na Ziemię około 400 kg próbek skał księżycowych.
Ważniejszy bezzałogowe loty kosmiczne
|
Data |
Nazwa i kraj |
Uwagi |
4.X.1957
3.XI.1957
31.I.1958
13.IX.1959
7.X.1959
1.IV.1960
13.IV.1960
1.X.1960
12.II.1961
31.X.1962
19.VII.1964
14.VII.1965
3.II.1966
3.IV.1967
24.IX.1970
17.XI.1970
19.IV.1971
14.XI.1971
27.XI.1971
23.VII.1972
14.V.1973
4.XII.1973
29.III.1974
27.X.1975
20.VII.1976
26.VI.1978
5.III.1979
1.IX.1979
12.XI.1980
25.VIII.1981
1.III.1982
5.III.1982
13.VI.1983
24.I.1986
6.III.1986
9.III.1986
13.III.1986
15.XI.1988
4.V.1989
25.VIII.1989
18.X.1989
| Sputnik 1 (ZSRR)
Sputnik 2 (ZSRR)
Explorer 1 (USA)
Łuna 1 (ZSRR)
Łuna 2 (ZSRR)
Tiros 1 (USA)
Transit 1-B (USA)
Courier 1-B (USA)
Wenus 1 (ZSRR)
ANNA-1B (USA)
Syncom 3 (USA)
Mariner 4 (USA)
Łuna 9 (ZSRR)
Łuna 10 (ZSRR)
Łuna 16 (ZSRR)
Łonochód 1 (ZSRR)
Salut 1 (ZSRR)
Mariner 9 (USA)
Mars 2 (ZSRR)
Landsat 1 (USA)
Skylab (USA)
Pioneer 10 (USA)
Mariner 10 (USA)
Wenus 9 (ZSRR)
Viking 1 (USA)
Seasat 1 (USA)
Voyager 1 (USA)
Pioneer 11 (USA)
Voyager 1 (USA)
Voyager 2 (USA)
Wenus 13 (ZSRR)
Wenus 14 (ZSRR)
Pioneer 10 (USA)
Voyager 2 (USA)
Wega 1 (ZSRR)
Wega 2 (ZSRR)
Giotto (kraje zachodniej Eurpoy)
Buran (ZSRR)
Melgrllan (USA)
Voyager 2 (USA)
Galileo (USA)
|
-start pierwszego sztucznego satelity Ziemi
-start pierwszego sztucznego satelity z żywym zwierzęciem
-start pierwszego amerykańskiego sztucznego satelity
-pierwszy obiekt ziemski spada na Księżyc
-dostarczenie pierwszych zdjęć drugiej strony Księżyca
-start pierwszego satelity meteorologicznego
-start pierwszego satelity nawigacyjnego
-start pierwszego satelity łącznościowego
-start pierwszego próbnika planetarnego skierowanego ku planecie Wenus
-start pierwszego satelity geodezyjnego
-pierwszy satelita geostacjonarny
-przekazanie pierwszych zdjęć powierzczni Marsa z odległości ok.9 tyś. km
-pierwsze łagodne lądowanie na Księżycu i przekazanie jego zdjęć
-pierwszy sztuczny satelita Księżyca
-ładodne lądowanie na Ziemi powrotnika Łuny 16 z próbką gruntu Księżycowego
-pierwsza ruchoma stacja badawcza ląduje na Księżycu
-start pierwszej stacji badawczej na orbitę okołoziemską
-pierwszy sztuczny satelita Marsa - Manier 9 dostarcza ponad 7000 zdjęć planety i jej satelitów Phobosa i Deimosa
-pierwszy obiekt ziemski, który osiąga powierzchnię Marsa
-start pierwszego satelity teledetekcyjnego
-start pierwszej amerykańskiej stacji kosmicznej
-pierwszy obiekt zbliża się do Jowisza na odległość 131.300 km od powłoki chmór i przkazuje 800 zdjęć jego powierzchni
-pierwszy obiekt ziemski zbliża się do Merkurego na odległość 703 km i przekazuje jego zdjęcia jego powierzchni
-przekazanie zdjęć powierzchni Wenus
-lądownik Viking 1 dokonuje pierwszego łagodnego lądowania na Marsie, przekazuje zdjęcia z jego powieszchni
-start pierwszego satelity oceanograficznego
-zbliżenie do Jowisza na odległość ok.280 tyś. km od chmór, pierwsze szczegółowe badanie Jowisza, jego pierścieni i księżyców galileuszowych oraz dostarczenie dokładnych zdjęć
-pierwszy obiekt ziemski, który zbliża się do Saturna na odległość 21 tyś. km od szczytu powłoki chmur i przekazuje zdjęcia planety i jej otoczenia
-zbliżenie do Saturna na odległość ok. 112 tyś. km od szczytu powłoki chmur, pierwsze szczegółowe badanie Saturna, jego pierścieni i księżyców oraz przekazanie zdjęć
-zbliżenie do Saturna na odległość 89 tyś. km, lot w kierunku Urana i Neptuna
-łagodne lądowanie na Wenus i pobranie próbek gruntu
-dokonanie analizy jego składu (Wenusa), wykonanie kolorowych zdjęć panoramicznych
-pierwszy obiekt wysłany z Ziemi w głąb Galaktyki dotarł do granic Układu Słonecznego, osiągnął największą odległość od Ziemi i największy dystans łączności radiowej
-zbliżenie do Urana na odległość ok. 81,6 tyś. km od szczytu powłoki chmur, pierwsze szczegółowe badania Urana, jego pierścieni i księżyców oraz przekazanie zdjęć
-przelot w odległości 8890 km od jądra komety Halleya, przekazanie dokładnych zdjęć obiektu
-zbliżenie komety na odległość 8030 km i powtórzenie badań Wegi 1
-zbliżenie do jądra komety Halleya na odległość ok. 600 km i przekazanie jego zdjęć
-start pierwszego radzieckiego wahadłowca (bez załogi)
-start w kierunku Wenus z pokładu wahadłowaca Atlantis
-zbliżenie do Neptuna na odległość ok. 4800 km ponad powierzchnię chmur, pierwsze szczegółowe badania Neptuna i jego Księżyców, przekazanie zdjęć
-start w kierunku Jowisza z pokładu wahadłowca Atlantisa
|
Ważniejszy załogowe loty kosmiczne
| Nazwa statku | Państ. | Data | Załoga | Uwagi |
Wostoc 1
Mercury 3
Wostoc 2
Mercury 6
Wostoc 3
Wostoc 4
Wostoc 6
Woschod 2
Gemini 8
Apollo 8
Sojuz 4
Sojuz 5
Apollo 11
Sojuz 19
Apollo
Sojuz 30
Columbia
Columbia
Challenger
Sojuz
T-15
Sojuz
TM-4
|
ZSRR
USA
ZSRR
USA
ZSRR
ZSRR
ZSRR
ZSRR
USA
USA
ZSRR
ZSRR
USA
ZSRR
USA
ZSRR
USA
USA
USA
ZSRR
ZSRR
|
12.IV.1961
5.V.1961
6-7.VIII. 1961
20.II.1962
11-15.VIII. 1962
12-15.VIII. 1963
16-19.VI. 1965
18-19.III. 1965
16-17.III. 1966
21-27.XII. 1968
14-17.I. 1969
15-18.I. 1969
16-24.VII. 1969
15-21.VII. 1975
15-24.VII. 1975
27.VI-5.VII 1975
12-14.IV. 1981
11-16.XI. 1982
3-11.II.1984
13.III- 16.VII.1986
21.XII.1987 18.VI.1988
|
J.Gagarin
A.Shepard
H.Titow
J.Glenn
A.Nikołajew \
P.Popowicz /
W.Tiereszkowa
P. Bielajew
A. Leonow
N.Armstrong
D.Scott
F.Borman
J.Lovell
W.Anders
W.Szatałow\
A.Jelisiejew \
J.Chrunow /
B.Wołynow /
N.Armstrong
E.Aldrin
M.Collins
A.Leonow \
W.Kubasow \
Th.Stafford /
V.Brand /
D.Slayton /
P.Klimuk
M.Hermaszewski
J.Young
R.Crippen
V.Brand
R.Overmyer
J.Allen
W.Lenoir
W.Brand
R.Gibson
R.McNair
R.Stewart
B.McCandless
L.Kizim
W.Sołowjow
W.Titow
M.Manarow
A.Lewczenko
|
-Pierwszy lot kosmiczny człowieka
-lot batalistyczny
-pierwszy lot całodobowy
-trzy okrążenia ziemi
-pierwszy lot zespołowy
-pierwszy lot kosmiczny kobiety
-pierwsze wyjście na otwartą przestrzeń (Leonow - 12m)
-pierwsze połączenie na orbicie okołoziemskiej z innym obiektem (Agena Target Vehicle)
-pierwszy lot ludzi wokół księżyca
-pierwsze połączenie statków załogowych, pierwsza przesiadka (Jelisiejew, Chrunow)
-pierwsze lądowanie ludzi na księżycu (Morze spokoju); Amstrong i Aldrin przebywali na księżycu 21h 36min
-połączenie statków radz. i amer. (na 1d 19h 54min) i wspólne eksperymenty
-udział w locie pierwszego polaka, połączenie z Salutem 6
-pierwszy lot wahadłowca
-umieszczenie na orbicie satelitów komunikacyjnych wprost z ładowni wachadłowca
-pierwsze wyjście z pokładu wahadłowca astronauty (McCandless) w otwartą przestrzeń bez połączenia ze statkiem linką asekuracyjną i swobodne orbitowanie
-pierwszy w historii przelot międzyorbitalny od stacji orbitalnej Mir do stacji Salut 7 oraz połączenia z tymi obiektami
-połączenie ze stacją orbitalną Mir, powrót (22.XII.1988) na Ziemię w Sojudze TM-6 po 366 dniach (najdłuższy dotąd lot kosmiczny) |
Wyprawy w Układ Słoneczny
W niecałe trzydzieści lat sondy kosmiczne przeleciały obok wszystkich planet, z wyjątkiem Plutona. Wystrzelono także statki kosmiczne, które miały na zadanie orbitowanie Wenus i Marsa, na obu tych planetach wylądowały także sondy. Od 1976 roku dwie amerykańskie sondy z serii Viking przez wiele lat badały i fotografowały planetę Mars. Analizy chemiczne gruntu nie wykryły nistety żadnego śladu życia. Dzięki wystrzelonym w 1977 roku dwum amerykańskim sondom Voyager rozporządzamy licznymi zdjęciami i danymi naukowymi o czterech wielkich planetach: Jowiszu, Saturnie, Uranie i Neptunie oraz o ich księżycach i pierścieniach. W latach 1990 - 1994 amerykańska sonda Magellan, która krążyła po orbicie Wenusjańskiej, sporządziła za pomocą radaru mapę powierzchni tej planety. W lipcu 1997 sonda Pathfinder wylądowała na powierzchni Marsa, pobrała próbki ziemi i zrobiła setki zdjęć. To wielkie ludzkie osiągnięcia, które z pewnością zasułżyły się dla świata. Dalej możemy się spodziewać takich i jeszcze więcej takich
osiągnięć naukowych, które wraz z rozwojem techniki będą większe.
|
